Programma Just Transition Fund (JTF)

Europees fonds voor een rechtvaardige transitie

Programma Just Transition Fund (JTF)

Europees fonds voor een rechtvaardige transitie

Documenten

Hier vindt u o.a. alle benodigde documenten voor uw projectaanvraag en projectbeheer.

FAQ

Hier vindt u antwoord op de meest gestelde vragen met betrekking tot het OPZuid programma.

Nieuws & agenda

Lees hier de laatste actualiteiten rondom het programma OPZuid programma.

Projecten

Bekijk hier alle OPZuid projectbeschrijvingen, projectinformatie en statistieken.

Specifieke regio’s en mensen in staat te stellen om te gaan met de sociale, economische en milieueffecten van de transitie naar een klimaatneutraal Europa

Just Transition Fund (JTF)

Als onderdeel van de ‘Green Deal’ heeft de Europese Commissie in januari 2020 het voorstel voor een Just Transition Mechanism (JTM) gepresenteerd. Het doel is om regio’s die sterk afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen, financiële en praktische hulp te bieden in de energietransitie. Onderdeel van het JTM is het Just Transition Fund (JTF). Het Just Transition Fund heeft als hoofddoel om specifieke regio’s en mensen in staat te stellen om te gaan met de sociale, economische en milieueffecten van de transitie naar een klimaatneutraal Europa. Het fonds financiert diversificatie en modernisering van de plaatselijke economie en verzacht de negatieve gevolgen voor de werkgelegenheid.

Het transitiefonds ondersteunt gebieden die het zwaarst door de overgang naar klimaatneutraliteit worden getroffen en voorkomt dat de regionale verschillen binnen de Europese Unie groter worden. Om Europa in 2050 volledig klimaatneutraal te maken zal op de lange termijn afscheid genomen moeten worden van emissie-intensieve industrieën, wat gepaard gaat met grote sociaaleconomische uitdagingen. Het transitiefonds biedt kwetsbare gebieden hiervoor financiële steun.

Het Just Transition Fund (JTF) zet in op drie sporen:

  • Arbeidsmarkt;
  • Innovatie;
  • Investeringen in technologie, systemen en infrastructuur in de geselecteerde JTF-gebieden.

De geselecteerde JTF-gebieden (COROP) in Zuid-Nederland zijn:

  • West-Noord-Brabant;
  • Zeeuws-Vlaanderen – Vlissingen Oost;
  • Zuid-Limburg (Chemelot Campus).

Het totale JTF budget voor Nederland bedraagt circa € 630 miljoen in de komende programmaperiode. De aangewezen gebieden in Zeeland, Noord-Brabant en Zuid-Limburg ontvangen ieder circa € 60 miljoen om uit te zetten gedurende de komende programmaperiode.

De verdeling van de middelen is als volgt:

Middelen arbeidsmarkt
De helft van de beschikbare middelen is gereserveerd voor arbeidsmarkt. Het gaat daarbij om het creëren van nieuwe werkgelegenheid, bijscholing en omscholing van werknemers en werkzoekenden, hulp bij het zoeken naar werk voor werkzoekenden en actieve integratie van werkzoekenden. Hierbij ligt extra focus op jongeren.

Middelen innovatie
De middelen voor innovatie gaan naar projecten die leiden tot economische diversificatie, modernisering en omschakeling.

Middelen investeringen in technologie, systemen en infrastructuur in de geselecteerde JTF-gebieden
De middelen voor investeringen in technologie, systemen en infrastructuur gaat het om de “hardware” die nodig is voor de transitie.

Huidige stand van zaken:
Op 22 maart 2022 is het Nederlandse JTF plan voorgelegd voor de formele beoordeling door de Europese Commissie. Op het moment van schrijven wordt er gewacht op de uitkomst hiervan. De uitkomst bepaalt het verdere verloop van de openstellingen. Indien alles volgens planning verloopt, opent de eerste openstelling naar alle waarschijnlijkheid in het najaar van 2022.

De regio West-Noord-Brabant is voor het JTF onderverdeeld in twee COROP-gebieden:

  • Noordwestflank als ‘kerngebied’ voor de transitie
    In het aaneengesloten gebied van de gemeenten Geertruidenberg, Drimmelen, Moerdijk, Steenbergen en Bergen op Zoom liggen het chemisch
    complex Moerdijk, de Amercentrale en de Green Chemistry Campus (Bergen op Zoom). Hier is de chemische industrie en fossiele energie geconcentreerd, en zijn de effecten van de klimaattransitie het grootst. Uit de banenanalyse blijkt dat de chemie in dit kerngebied sterk vertegenwoordigd is. Er bevinden zich hier ca. 3.700 banen in de chemie; 4,6% van de totale werkgelegenheid van de regio. De energie-intensieve industrie als geheel is met ca. 10.000 banen goed voor 12,5% van de werkgelegenheid in het kerngebied. Het JTF richt zich in dit gebied op de sociaaleconomische gevolgen van het verdwijnen van deze banen als gevolg van de klimaattransitie.
  • Overige deel COROP-regio als ‘ruimere cirkel’:
    Hierbij gaat om de overige gemeenten in het COROP-gebied. Hoewel de chemie hier niet primair gevestigd is, worden de sociaaleconomische effecten
    van de transitie hier wel gevoeld. Immers is de regio één ‘Daily Urban System’ en werken mensen uit de gehele regio (en daarbuiten) in de chemie. Ter illustratie: 23% van de werknemers in het kerngebied wonen in het overige deel van West-Noord-Brabant (± 19.000 personen). Als er banen in Moerdijk of Geertruidenberg verdwijnen, heeft dat dus ook hier effect.

De inzet van het JTF in de regio West-Noord-Brabant valt uiteen in drie sporen:

  1. Vernieuwing en versterking van de regionale economie (met focus op proces- en productinnovatie in de biobased en circulaire chemie).
  2. Investeringen in technologie, systemen en infrastructuur (met focus op duurzame
    infrastructuur (te weten elektrificatie, CO2-infrastructuur en circulaire economie) als voorwaarde voor
    toekomstbestendige banen in de groene chemie);
  3. Een wendbare en weerbare beroepsbevolking (met focus op om- en bijscholing van werknemers en werkzoekenden en aantrekken van talent (in het bijzonder jongeren)).

West-Noord-Brabant heeft diverse troeven in huis die economische diversificatie en ontwikkelingskansen mogelijk maken:
– Er ligt een goede basis aan infrastructuur en verbindingen met andere chemieclusters (via spoor, wegen, en buisleidingen, en via kennisnetwerken) binnen het ARRRA-cluster, al zijn hier ook investeringen in vereist.
– Er is een sterke combinatie van wereldmarktleiders, innovatief mkb en onderwijsinstellingen in de (maak)chemie en industrie. Er ligt een stevige kennisbasis t.b.v. de transitie naar een groene chemie, met partijen en netwerken als Circular Biobased Delta, Smart Delta Resources, Green Chemistry Campus, Biorizon en Center of Expertise Biobased Economy, en met de R&D afdelingen van bedrijven.
– (West)- Brabant beschikt over sterke sectoren buíten de chemie – zoals de agri-biobased sector, de maintenance, de logistiek en High Tech Systems & Materials (HTSM) – die bijdragen aan de transitie naar een duurzame chemische industrie.
– Er bestaan aanwezige opleidingen op het gebied van techniek, chemie en ICT, met grote studentenpopulaties.

Vanuit deze troeven kent de regio ontwikkelkansen voor nieuwe, duurzame banen. De regio zet in op:

Transformatie van fossiele chemie naar groene chemie, met duurzame energiedragers en circulaire en (agro)biobased grondstoffen. De groene chemie is een bron van nieuwe, toekomstbestendige werkgelegenheid, die het verlies van fossiele banen in de chemie kan compenseren. De inzet op een biobased en circulaire chemie sluit goed aan op de inzet op de grondstoffentransitie beoogd in de RIS3 Zuid-Nederland.
– Diversificatie: de transitie naar een groene chemie vraagt om andere (groene) energievoorziening, andere procestechnologie, andere grondstoffen (biobased en circulair), ander onderhoud, veranderingen in productieketens en andere logistiek. De transitie kan daarom alléén tot stand komen in nauwe samenwerking met andere sectoren buiten de chemie. In deze sectoren ontstaat ook nieuwe werkgelegenheid als gevolg van de transitie; zodoende treedt diversificatie van de economie op. Het gaat om:
o Energiesector: met elektrificatie, productie en afname van groene waterstof als speerpunt. Rondom de Amercentrale zijn er kansen om een groene waterstofhub te ontwikkelen.
o HTSM (high tech systems and materials): toepassing van innovatieve en smart technieken ter verduurzaming van de industrie.
o ICT/data: digitalisering geldt als randvoorwaarde voor nieuwe banen in de groene chemie. Waardeketens veranderen compleet: van een lineair en centraal aangestuurd naar een circulair en decentraal model. Dit vraagt om innovaties op het gebied van digitale (smart) industrie. Er is een stevige digitale kennisbasis aanwezig in Brabant; er zijn kansen deze kennis ook in de chemie toe te passen en van daaruit breder te vermarkten.
o Agrisector: als kennispartner, producent en verwerker van biomassa als grondstof voor groene chemie.
o Logistiek: de Brabantse kennis en capaciteit in de logistiek is benodigd om logistieke processen in de circulaire chemie vorm te geven.
o Afval: expertise en capaciteit uit de afvalverwerkingsbranche is noodzakelijk voor de circulaire winning van materialen als grondstof voor de groene chemie.
o Installatie- en maintenance: installaties, systemen en infra in de groene chemie vragen om een andere vorm van aanleg en onderhoud.
o Procesindustrie: hier ontwikkelen zich nieuwe waardeketens gebaseerd op materialen en producten uit de groene chemie.

Op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief

Nieuws

Agenda

Er zijn momenteel geen aanstaande evenementen.
Menu

VAN IDEE
TOT INNOVATIETRANSITIE UITVOERING

Pauzeer
Jaarverslag Stimulus Programmamanagement 2020

Bekijk hier

Bekijk ons jaarverslag